Θερμική καταπόνηση - Δείκτης ΘΥΒΜΑΣ (WBGT)
Ο δείκτης ΘΥΒΜΑΣ (διεθνώς WBGT) αποτελεί την πλέον έγκυρη διεθνώς μέθοδο μέτρησης της θερμικής καταπόνησης.
Ο όρος WBGT είναι αρκτικόλεξο της φράσης “Wet-Bulb Globe Temperature” δηλαδή “Θερμοκρασία Υγρού Βολβού & Μαύρης Σφαίρας”, αποδίδεται δε, κατ’ αντιστοιχία, στα ελληνικά ως ΘΥΒΜΑΣ από τις λέξεις: Θερμοκρασία Υγρού Βολβού & Μαύρης Σφαίρας.
Ο δείκτης ΘΥΒΜΑΣ υπολογίζει τη θερμική καταπόνηση που δέχεται το ανθρώπινο σώμα, συνδυάζοντας τέσσερις περιβαλλοντικούς παράγοντες: τη θερμοκρασία περιβάλλοντος, τη σχετική υγρασία αέρα, την ηλιακή ακτινοβολία και την ταχύτητα του ανέμου.
Το Θεσμικό Πλαίσιο
Σύμφωνα με την Υπ' Αριθμ. 34666/03.06.2024 Εγκύκλιο του Υπουργείου Εργασίας για την αντιμετώπιση της Θερμικής καταπόνησης στους εργασιακούς χώρους, επιβάλλονται τα εξής:
- Συνεχής παρακολούθηση: Υποχρεωτικός έλεγχος του δείκτη ΘΥΒΜΑΣ
- Προγραμματισμός διαλειμμάτων: Θέσπιση χρόνου ανάπαυσης ανάλογα με τις τιμές του δείκτη ΘΥΒΜΑΣ και την ένταση της εργασίας (ήπια, μέτρια, υψηλή)
- Διακοπή εργασιών: Παύση εργασίας σε ακραίες τιμές
Πώς μετράται ο δείκτης ΘΥΒΜΑΣ;
Η μέτρηση γίνεται με δύο τρόπους:
Α. Άμεση Μέτρηση (Πρότυπο ISO 7243)
Όπως καθορίζεται από το διεθνές πρότυπο ISO 7243:2017, ο δείκτης ΘΥΒΜΑΣ υπολογίζεται για εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους μέσω εξισώσεων που συνδυάζουν τις εξής παραμέτρους:
- τη φυσική θερμοκρασία υγρού βολβού, στην αγγλική γνωστή ως «natural wet-bulb temperature», η οποία αξιολογείται με ένα υγρό θερμόμετρο εκτεθειμένο στην θερμική ακτινοβολία και τον άνεμο (tnw),
- τη θερμοκρασία «μαύρης σφαίρας», στην αγγλική γνωστή ως «globe temperature» (tg),
- τη θερμοκρασία του αέρα υπό σκιά (ta),
Πρακτικά, απαιτείται η χρήση ειδικού μικροκλιματικού σταθμού, από τον οποίο λαμβάνονται οι ανωτέρω τιμές και εισάγονται στους εξής μαθηματικούς τύπους:
- Εξωτερικοί χώροι (με ήλιο): WBGT = 0,7 tnw + 0,2 tg + 0,1 ta (°C).
- Εσωτερικοί χώροι (ή στη σκιά): WBGT = 0,7 tnw + 0,3 tg (°C).
Β. Έμμεση / Απλοποιημένη Εκτίμηση (Βάσει Πινάκων)
Ο υπολογισμός εφαρμόζεται όταν δεν υπάρχει ο ειδικός εξοπλισμός. Χρησιμοποιούνται απλά ψηφιακά ή αναλογικά θερμόμετρα / υγρασιόμετρα, με εφαρμογή των τιμών των Πινάκων Π8β (για ήπια ένταση εργασίας), Π8γ (για μέτρια ένταση) και Π8δ (για υψηλή ένταση), που περιλαμβάνονται στην προαναφερθείσα Εγκύκλιο του Υπ.Εργασίας, ως εξής:
- Καταγραφή δεδομένων: Τα όργανα μετρούν ταυτόχρονα θερμοκρασία και υγρασία.
- Οι τιμές μεταφέρονται στον Πίνακα
- Εύρεση Δείκτη: Στο σημείο τομής προκύπτει ο ΘΥΒΜΑΣ.
- Οργάνωση χρόνου: Η χρωματική κλίμακα ορίζει τα διαλείμματα, σύμφωνα με το Υπόμνημα του Πίνακα.
Παρακάτω ο Πίνακας 2 της εγκυκλίου που κατηγοριοποιεί το βαθμό έντασης διάφορων δραστηριοτήτων και ο Πίνακας Π8δ της εγκυκλίου που δείχνει το χρόνο εργασίας-διαλειμμάτων σύμφωνα με τις ανώτερες και κατώτερες τιμές ΘΥΒΜΑΣ (°C) για ανάληψη δράσης κατά την εργασία υψηλής έντασης (πχ εργοτάξια).
