Πρόληψη Εκρήξεων & Βιομηχανικών Ατυχημάτων

Το πρόσφατο πολύνεκρο βιομηχανικό ατύχημα στο εργοστάσιο της ΒΙΟΛΑΝΤΑ ανέδειξε με δραματικό τρόπο ένα ζήτημα που απασχολεί διαχρονικά τη βιομηχανία: τη διαχείριση σύνθετων κινδύνων σε εγκαταστάσεις με εύφλεκτες ουσίες και πολύπλοκες διεργασίες και τη σημασία της ολιστικής προσέγγισης στη Βιομηχανική Ασφάλεια. Πέρα από την αναζήτηση ευθυνών, το κρίσιμο ερώτημα που απασχολεί κάθε επιχείρηση είναι εάν αντίστοιχες αστοχίες θα μπορούσαν να εκδηλωθούν και στις δικές της βιομηχανικές εγκαταστάσεις.

Το συμβάν ως τεχνικό καμπανάκι – όχι ως εξαίρεση

Χωρίς να προκαταλαμβάνονται τα τελικά πορίσματα των αρμόδιων αρχών, τα μέχρι σήμερα δημοσιοποιημένα στοιχεία καταδεικνύουν ότι το συμβάν δεν προέκυψε από μία και μόνο αστοχία, αλλά από συνδυασμό παραγόντων που εξελίχθηκαν σε βάθος χρόνου. Το γεγονός αυτό καθιστά σαφές ότι παρόμοια σενάρια δεν αφορούν μεμονωμένες ή «ακραίες» περιπτώσεις, αλλά μπορούν να εμφανιστούν σε κάθε βιομηχανική εγκατάσταση όπου δεν υφίσταται συστηματική τεχνική παρακολούθηση.

Η πολυπαραγοντική φύση των βιομηχανικών ατυχημάτων

Η διεθνής εμπειρία έχει δείξει ότι σοβαρά βιομηχανικά ατυχήματα ερμηνεύονται αποτελεσματικά μέσα από το μοντέλο του «Ελβετικού Τυριού» (Swiss Cheese Model), σύμφωνα με το οποίο πολλαπλά επίπεδα άμυνας ενδέχεται να παρουσιάζουν ταυτόχρονες αστοχίες. Στην πράξη, αυτές μπορεί να αφορούν τεχνικές φθορές, ανεπαρκή ανίχνευση, ελλιπή συντήρηση, μη επικαιροποιημένες μελέτες ή οργανωτικές αδυναμίες.

swiss cheese model

Εδώ λοιπόν τίθενται καίρια ερωτήματα: Πως μπορεί μια επιχείρηση να θωρακιστεί αποτελεσματικά από τους κινδύνους με δεδομένο τον όγκο πληροφοριών και χρονικών/οικονομικών περιορισμών;

Αρκεί η συμμόρφωση με τη νομοθεσία;

Η συμμόρφωση με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο αποτελεί απαραίτητη βάση για τη λειτουργία μιας βιομηχανικής εγκατάστασης. Ωστόσο, σε περιβάλλοντα όπου γίνεται χρήση εύφλεκτων ουσιών (αέρια, υγρά, σκόνες), η εμπειρία δείχνει ότι η τυπική συμμόρφωση δεν επαρκεί από μόνη της για την ουσιαστική διαχείριση των κινδύνων. Απαιτείται συνδυασμός της μελέτης πυρασφάλειας, Μελέτης Προστασίας από Εκρήξεις (ATEX), αναλύσεων διεργασιών (HAZOP / HAZID) και επικαιροποιημένης Μελέτης Εκτίμησης Επαγγελματικού Κινδύνου. Παράλληλα με τα ανωτέρω, η συστηματική παρακολούθηση των εγκαταστάσεων και υποδομών και η υιοθέτηση ολοκληρωμένου προγράμματος επιθεωρήσεων και συντήρησης αποτελούν σημεία ζωτικής σημασίας για τις εγκαταστάσεις.

Το κρίσιμο κενό: επανέλεγχοι και περιοδική αξιολόγηση

Χαρακτηριστικό παράδειγμα του παραπάνω κενού αποτελεί το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για εγκαταστάσεις όπου γίνεται χρήση υγραερίου. Η Υπουργική Απόφαση Δ3/14858/1993 καθορίζει τις τεχνικές προδιαγραφές σχεδιασμού και εγκατάστασης δικτύων και εξοπλισμού υγραερίου. Ωστόσο, δεν προβλέπει ρητή υποχρέωση περιοδικού επανελέγχου και τεκμηριωμένης συντήρησης των εγκαταστάσεων καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής τους, παρά την ύπαρξη σχετικών τεχνικών προτύπων και καθιερωμένων καλών πρακτικών.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι μια εγκατάσταση μπορεί να θεωρείται απολύτως «νόμιμη» ως προς τον αρχικό σχεδιασμό της, χωρίς να διασφαλίζεται κατ’ ανάγκη ότι παραμένει εξίσου ασφαλής μετά από χρόνια λειτουργίας, τροποποιήσεις ή φυσική φθορά.

Συμπέρασμα

Η ουσιαστική πρόληψη εκρήξεων και βιομηχανικών ατυχημάτων δεν είναι αποτέλεσμα μίας μεμονωμένης ενέργειας, αλλά προϊόν συστηματικής, τεκμηριωμένης και προληπτικής διαχείρισης κινδύνων. Η μετάβαση από την τυπική συμμόρφωση στη διαρκή τεχνική επαγρύπνηση αποτελεί κρίσιμο βήμα για την προστασία ανθρώπων, εγκαταστάσεων και της επιχειρησιακής συνέχειας. Στο πλαίσιο αυτό, η συστηματική αξιολόγηση κινδύνων, οι τακτικές επιθεωρήσεις, οι στοχευμένες μελέτες και οι συνεχείς αναβαθμίσεις των διαδικασιών αποτελούν απαραίτητα εργαλεία για την οικοδόμηση μιας ποιοτικά ασφαλούς και βιώσιμης βιομηχανικής λειτουργίας.

Η Προσέγγιση της Ergonomia

Στην Ergonomia πιστεύουμε ότι η πρόληψη εκρήξεων και βιομηχανικών ατυχημάτων απαιτεί ολοκληρωμένη και συστηματική αντιμετώπιση των κινδύνων. Η φιλοσοφία μας βασίζεται σε τρεις άξονες:

Ολιστική αξιολόγηση των κινδύνων: Συνδυάζουμε εξειδικευμένα εργαλεία και σύγχρονες μεθοδολογίες ανάλυσης διεργασιών, ώστε κάθε πτυχή της εγκατάστασης να εξετάζεται διεξοδικά.
Συνεχής παρακολούθηση και επικαιροποίηση: Υποστηρίζουμε τη Βιομηχανία με προγράμματα τακτικών επιθεωρήσεων εγκαταστάσεων και εξοπλισμού και παρέχουμε ολοκληρωμένες προτάσεις αναβάθμισης διαδικασιών, διασφαλίζοντας ότι οι εγκαταστάσεις παραμένουν ασφαλείς καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής τους. Ταυτόχρονα αξιοποιούμε την τεχνολογία και τον ψηφιακό μετασχηματισμό ώστε να διατηρείται ιστορικότητα και ουσιαστική εποπτεία.
Εκπαίδευση και διάχυση γνώσης: Παράλληλα με τις υπηρεσίες Επαγγελματικής και Βιομηχανικής Ασφάλειας, διοργανώνουμε συστηματικά δωρεάν webinars και ενημερωτικά σεμινάρια, παρέχοντας σε συνεργάτες και επαγγελματίες του κλάδου πρακτική γνώση και καθοδήγηση για τη βέλτιστη διαχείριση των κινδύνων.

Με αυτήν την ολοκληρωμένη προσέγγιση, η Ergonomia υποστηρίζει τις επιχειρήσεις να μετατρέψουν τη συμμόρφωση σε ουσιαστική ασφάλεια, προστατεύοντας ανθρώπους, εγκαταστάσεις και την επιχειρησιακή συνέχεια.

Πηγές

Τύπος άρθρου

Νέα του Κλάδου

Οδηγίες

2026-01-29