Εναρκτήρια εκδήλωση του Υπ. Εργασίας για την Πανευρωπαϊκή Εκστρατεία 2026–2028. Όλες οι παρουσιάσεις για την Ψυχική Υγεία στην Εργασία
Η πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων ξεκινά από τον τρόπο που σχεδιάζουμε και οργανώνουμε την εργασία.
Στις 16 Οκτωβρίου, η ομάδα ErgoWell-being της Ergonomia παρευρέθηκε στην εναρκτήρια εκδήλωση της Πανευρωπαϊκής Εκστρατείας «Ασφαλείς και Υγιείς Χώροι Εργασίας» 2026–2028, που διοργάνωσε το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA). Για τα επόμενα τρία χρόνια, η ευρωπαϊκή ατζέντα για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία έχει ένα κεντρικό θέμα: την ψυχική υγεία και την πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων.
Θεσμικοί φορείς, ακαδημαϊκοί, επιθεωρητές εργασίας και κοινωνικοί εταίροι πήραν τον λόγο. Από όλες τις ομιλίες αναδείχθηκε ένα κοινό μήνυμα: η ψυχική υγεία στην εργασία δύσκολα προάγεται όταν το πρόβλημα έχει ήδη εμφανιστεί, αλλά σχεδιάζεται από την αρχή.
Το μήνυμα που κρατάμε από την εκδήλωση είναι σαφές: η ψυχική υγεία στην εργασία δεν αφορά μόνο την υποστήριξη του εργαζομένου όταν αντιμετωπίζει δυσκολίες. Αφορά, πρωτίστως, τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η ίδια η εργασία.
Ακολουθούν τρία βασικά συμπεράσματα:
1. Οι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες μπορούν να γίνουν πόροι
Στην κεντρική ομιλία της, η Δρ. Σταυρούλα Λέκα, Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Lancaster και Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Ψυχολογίας Υγείας της Εργασίας, ανέδειξε τη σημασία των συνθηκών υπό τις οποίες εργαζόμαστε: τον φόρτο, τον ρυθμό και το ωράριο έως τις σχέσεις, τη σαφήνεια των ρόλων, την αυτονομία και τη συμμετοχή στις αποφάσεις.
Οι παράγοντες αυτοί δεν αποτελούν αναγκαστικά κινδύνους. Όταν σχεδιάζονται σωστά, μπορούν να ενισχύσουν την ευημερία, τη συνεργασία και τη δέσμευση. Όταν παραμελούνται, μπορεί να γίνουν πηγές πίεσης.
Ο Αλέξανδρος Χαμαϊλίδης, Εργασιακός Ψυχολόγος στη Διεύθυνση Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία του ΥΠ.Ε.Κ.Α., τόνισε τη σημασία της εμπειρίας των ίδιων των εργαζομένων στην αναγνώριση και αξιολόγηση των κινδύνων. Οι ίδιες συνθήκες δεν επηρεάζουν απαραίτητα όλους τους ανθρώπους με τον ίδιο τρόπο. Γι' αυτό, η ουσιαστική πρόληψη προϋποθέτει ακρόαση και συμμετοχή.
Η πρόκληση επεκτείνεται και στην ψηφιακή εποχή: η συνεχής συνδεσιμότητα, ο καταιγισμός πληροφοριών, η τηλεργασία και η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργούν νέες απαιτήσεις. Η τεχνολογία μπορεί, ωστόσο, να λειτουργήσει υποστηρικτικά, όταν αξιοποιείται με διαφάνεια, σεβασμό στην ιδιωτικότητα και σαφή όρια μεταξύ εργασίας και προσωπικού χρόνου.
Η ανάγκη για δράση αποτυπώνεται και στα ευρωπαϊκά δεδομένα: το 44% των εργαζομένων στην ΕΕ αναφέρει σοβαρή πίεση χρόνου ή υπερβολικό φόρτο εργασίας (OSH Pulse 2025).
2. Από την τυπική συμμόρφωση στην ουσιαστική πρόληψη
Η εκτίμηση του επαγγελματικού κινδύνου αποτελεί βασικό εργαλείο για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία. Για να είναι ουσιαστική, χρειάζεται να αποτυπώνει τις πραγματικές συνθήκες εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των ψυχοκοινωνικών παραγόντων, και να παρέχει τη βάση για στοχευμένες δράσεις πρόληψης.
Η πρόκληση για τους οργανισμούς είναι να αξιοποιήσουν τα ευρήματα της αξιολόγησης ως αφετηρία για τη βελτίωση της καθημερινής εργασιακής εμπειρίας, με παρεμβάσεις που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των εργαζομένων και στις ιδιαιτερότητες κάθε οργανισμού.
Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν για την Ελλάδα ανέδειξαν την ανάγκη να γεφυρωθεί η απόσταση ανάμεσα στις τυπικές διαδικασίες και στην καθημερινή εμπειρία των εργαζομένων, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το άγχος, την πίεση χρόνου και την αναγνώριση της προσπάθειας.
Το επόμενο βήμα για έναν οργανισμό δεν είναι απλώς να καταγράψει τους κινδύνους, αλλά να μετατρέψει την αξιολόγηση σε ένα εφαρμόσιμο σχέδιο πρόληψης, με σαφείς προτεραιότητες και μετρήσιμα αποτελέσματα.
3. Η πρόληψη ξεκινά από την πηγή
Η συζήτηση ανέδειξε τη σημασία της προσέγγισης TOP (Technical, Organisational, Personal) και τη διάκριση μεταξύ πρωτογενών, δευτερογενών και τριτογενών παρεμβάσεων.
Τα σεμινάρια διαχείρισης άγχους, η εκπαίδευση και η υποστήριξη των εργαζομένων έχουν τη θέση τους. Δεν αρκούν, όμως, όταν οι πηγές της πίεσης παραμένουν αμετάβλητες.
Η πρωτογενής πρόληψη εστιάζει ακριβώς εκεί: στον σχεδιασμό των ρόλων, στην κατανομή του φόρτου, στη σαφήνεια των αρμοδιοτήτων, στην επικοινωνία και στις πρακτικές διοίκησης.
Από πού μπορεί να ξεκινήσει ένας οργανισμός;
Τέσσερα πρακτικά βήματα μπορούν να κάνουν τη διαφορά:
Ενσωμάτωση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην υφιστάμενη εκτίμηση κινδύνου.
Συμμετοχή των εργαζομένων στην αξιολόγηση των κινδύνων και στον σχεδιασμό των λύσεων.
Προτεραιοποίηση παρεμβάσεων στην οργάνωση της εργασίας, με συμπληρωματικές δράσεις υποστήριξης των εργαζομένων.
Αξιοποίηση εργαλειών του EU-OSHA, όπως η οπτικοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας ESENER.
Η νέα ευρωπαϊκή εκστρατεία μάς υπενθυμίζει ότι η ψυχική υγεία στην εργασία δεν είναι αποκλειστικά ατομική υπόθεση. Είναι ευθύνη που μοιράζονται οι οργανισμοί, οι διοικήσεις και οι εργαζόμενοι.
Στην πράξη, η ουσιαστική πρόληψη προϋποθέτει να ακούμε τους ανθρώπους και να σχεδιάζουμε την εργασία με γνώμονα την ευεξία τους.
Στον παρακάτω σύνδεσμο θα βρείτε το Πρόγραμμα της εκδήλωσης. Πατώντας στον τίτλο κάθε ομιλίας, μπορείτε να δείτε την αντίστοιχη παρουσίαση.
Πηγή: EU-OSHA — Εκστρατεία «Ασφαλείς και Υγιείς Χώροι Εργασίας» 2026–2028, OSH Pulse 2025, ESENER 2024
